У Гомелі судзяць жыхара Рэчыцы, які нібыта арганізаваў групавыя парушэнні парадку ў абласным цэнтры 10 жніўня мінулага году

Андрусь ГАЁВЫ 03.06.2021

>

Разгляд справы адбываецца ў судзе Цэнтральнага раёна Гомеля.

Максім ЯЛКАНАЎ у судзе.


Арганізаваў збор актыўных і пасіўных

Рэчычаніна Максіма Ялканава затрымалі 9 сакавіка. З таго часу ён быў зняволены пад варту. 2 чэрвеня пачаўся судовы працэс, на якім яго абвінавачваюць у здзяйсненні злачынства, прадугледжанага часткай 1 артыкула 342 Крымінальнага кодэкса – арганізацыя групавых дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак і спалучаныя з непадпарадкаваннем патрабаванням прадстаўнікоў улады.

Справу разглядае суддзя Сяргей Салоўскі, дзяржаўным абвінаваўцам выступае намесніца пракурора горада Гомеля Ірына Курбацкая. Менавіта яна і зачытала абвінавачванне, якое прад’яўляюць Ялканаву.

Паводле Курбацкай, злачынства рэчыцкага маладзёна палягае ў тым, што ён 10 жніўня 2020 года «дзеля выканання публічных заклікаў да арганізацыі і актыўнага ўдзелу ў групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак, размешчаных у вольным дасягу на разнастайных інтэрнэт-рэсурсах і мэсэджэрах, будучы апавешчаным з розных крыніц аб плануемым правядзенні на тэрыторыі Рэчыцы і горада Гомеля па сканчэнні выбараў прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у 2000 годзе незаконных грамадскіх масавых мерапрыемстваў, сходаў, мітынгаў, вулічных шэсцяў, пікетаванняў (…) заклікаў знаёмых яму грамадзян, у тым ліку шляхам асабістых зносінаў і сродкамі мабільнай сувязі, а таксама асабістым прыкладам схіліў да ўдзелу і арганізаваў збор як актыўных, так і пасіўных удзельнікаў групавых дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак у цэнтральнай частцы Рэчыцы, абмежаванай вуліцамі Савецкай, Чапаева, Набярэжнай і Навумава, пасля чаго арганізаваў паездку на аўтамабілі Пасат у горад Гомель для прыняцця актыўнага ўдзелу ў групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак». Віна Ялканава, як сцвярджае ў судзе прадстаўніца пракуратуры, пацвярджаецца паказаннямі самога абвінавачанага, сведкаў і дэталізацыяй ягоных тэлефонных размоваў.

Ад альтанкі на плошчу

Максім Ялканаў віну ў прад’яўленым яму злачынстве прызнаў цалкам, сказаў, што раскайваецца. Паводле ягонага аповяду падчас допыту ў судзе, практычна з усімі, хто фігуруе ў справе, ён даўно сябруе, а адзін з хлопцаў даводзіцца Ялканаву стрыечным братам. Са многімі ён разам працуе ў фірме «Сінержы ком». Менавіта там у перапынках працы хлопцы праглядалі відэа-ролікі з кадрамі жорсткага збіцця, расстрэлаў гумавымі кулямі і светла-шумавымі гранатамі, якія адбываліся ўночы з 9 на 10 жніўня ў Мінску і некаторых іншых гарадах. Гэта абурала хлопцаў. Неяк усе дамовіліся пасля працы сустрэцца на альтанцы, якая месціцца ў дварах дамоў па вуліцы Сняжкова, дзе ўсе яны жывуць. Сабраўшыся ўвечары на альтанцы хлопцы вырашылі рушыць у цэнтр Рэчыцы да капліцы Еўфрасінні Полацкай, каб пабачыць, што там адбываецца і падтрымаць нязгоду жыхароў краіны з фальсіфікаванымі вынікамі выбараў прэзідэнта.

Суддзя Салоўскі доўга выпытваў у Ялканава ці падпісаны ён на тэлеграм-каналы супрацьуладнай скіраванасці, з якой мэтай падпісваўся, ці былі там заклікі да таго, каб выходзіць на вуліцы ў гарадах. Ялканаў сказаў, што падпісаўся, каб адсочваць, што адбываецца ў краіне. Паміж відэаролікаў са збіццём пратэстоўцаў сілавікамі былі ў тэкстах заклікі выходзіць на вуліцы. Таксама Салоўскага цікавіла, ці тэлефанаваў Ялканаў сваім занёмым і сябрам і ці запрашаў выходзіць на вуліцы. Максім адказаў, што тэлефанаваў, на вуліцу выходзіць не прапаноўваў, проста пытаў: «Ці не збіраешся ты на плошчу пабачыць, што там адбываецца?»

Ялканаў сцвярджаў, што асноўная мэта таго, каб ісці на плошчу – паглядзець, ці разганяюць сапраўды мірныя мітынгі так, як паказваюць у роліках у інтэрнэце. У Рэчыцы, паводле яго, на плошчы каля капліцы Еўфрасінні Полацкай сядзелі альбо стаялі купкамі людзі з дзецьмі, сем’ямі, міліцыянты паводзілі сябе карэктна.

У Гомель па «двіжуху»

Пабыўшы нейкі час на плошчы ў Рэчыцы некалькі хлопцаў вырашылі ехаць у Гомель на машыне аднаго з сяброў. Як тлумачыў Ялканаў, хлопцы палічылі, што ў абласным цэнтры павінна быць нейкая «двіжуха» і ім было цікава пабачыць як паводзяцца сілавікі. У Гомелі многія вуліцы былі перакрытыя і трапіць машынай на цэнтральную вуліцу Савецкую не атрымлівалася. Хлопцы паставілі сваю машыну на нейкай вуліцы непадалёк ад цэнтра і пайшлі пешкі ў бок плошчы і Савецкай. Але, на падыходзе да вуліцы Савецкай іх затрымалі сілавікі. Нейкі час пратрымалі ў нейкім адміністрацыйнм будынку і потым адпусцілі. Разам з імі на гэтай вуліцы, як кажа Ялканаў, затрымлівалі і іншых людзей, якія ішлі вуліцаю.

Суддзя Салоўскі спытаў у Ялканава, што ён у выніку ўсёй гісторыі мяркуе. Ялканаў сказаў, што яму крыўдна, што тыя, хто з-за мяжы заклікалі выходзіць на вуліцы гарадоў, за мяжой так і знаходзяцца, а тут людзі пакутваюць.

Праслухоўка загадзя

Пасля апытання Ялканава Салоўскі пачаў агучваць пісьмовыя матэрыялы справы. Сярод іншага звярнулі на сябе ўвагу пратаколы аператыўна-вышуковых мерапрыемстваў. Самі пратаколы датаваныя лістападам, а вось аператыўна-вышуковыя мерапрыемствы, якія імі запратакаляваныя, праводзіліся 10 жніўня. І палягалі яны ў праслухоўцы тэлефонных перамоваў Ялканава з іншымі фігурантамі справы.

Таксама ў судзе агучаныя адказы прадпрыемстваў «Гарэлектратранспрат» і «Гомельаблаўтатранс», дзе сказана, што 10 жніўня парушэнняў працы транспарту не зафіксавана, урону не нанесена. Такія ж самыя звесткі ў справе маюцца і ад Рэчыцкага райвыканкама і Гомельскага гарвыканкама – парушэнняў працы прадпрыемстваў і арганізацыяў не адзначана.

«Неадпаведнасці» ў паказаннях сведкі

Падчас першага дню паседжання таксама апыталі трох сведкаў. Больш за гадзіну заняло апытанне сведкі Сяргея Вераб’ёва. Гэта калега па працы Ялканава. Ён распавядаў такія самыя абставіны, як і Ялканаў. Але суддзі падалося, што ягоныя паказанні на судзе адрозніваюцца ад тых, што былі на папярэднім следстве. У прыватнасці, у пратаколе допыту сказана, што Ялканаў спытаў Вераб’ёва ці пойдзе той на плошчу. А далей напісана, што на прапанову Ялканава Вераб’ёў пагадзіўся. А на судзе, маўляў, Вераб’ёў кажа, што Ялканаў не прапаноўваў ісці на плошчу. Суддзя Салоўскі расцаніў фармулёўку ў пратаколе допыту як прапанову Ялканава Вераб’ёву ісці на плошчу. Такога ж кшталту былі і іншыя нібыта неадпаведнасці. Іх Вераб’ёў патлумачыў няправільнымі фармулёўкамі падчас допытаў, бо тады следчыя так дакладна не дапытваліся менавіта гэтыя акалічнасці.   

Таксама паказанні далі яшчэ два сведкі – Васіль Воінскі і Сяргей Талмачоў. Іхнія аповяды не выклікалі нейкіх пытанняў і не супярэчылі агульнай карціне, якая вымалёўвалася з апытання Ялканава, Вераб’ёва і пісьмовых матэрыялаў справы. Пры гэтым ні Воінскі, ні Талмачоў не ездзілі з Ялканавым у Гомель.

Працяг судовага разбіральніцтва запланаваны на 3 чэрвеня. Тады ў судзе мяркуецца апытаць у якасці сведкаў тых, хто разам з Максімам Ялканавым ездзіў у Гомель і быў затрыманы.   

22 чэрвеня на світанні…

Жорж Кунцэвіч 09.06.2022